مقاله پژوهشی نسخه پژوهی و تصحیح متن
2. شرح قصیدۀ نخست دیوان ناصرخسرو قبادیانی

مهدی فاموری

دوره 13، شماره 3 ، پاییز 1398، صفحه 1-34

http://dx.doi.org/10.22108/jpll.2020.119403.1404

چکیده
  قصیدۀ نخست دیوان ناصرخسرو قبادیانی مهم‌ترین سرودۀ فلسفی دیوان اوست. او در این چکامه برخی از بنیادی‌ترین اصول تفکر خود را مانند یکی از حکیمان اسماعیلی، گاه به شکل پرسش و گاه اخبار، به نظم آورده ‌است. اگرچه بر این قصیده شروحی نگاشته‌اند، هنوز می‌توان دربارۀ آن سخن گفت. روش شرح در این مقاله بر استناد به آثار منثور فلسفی خودِ حکیم استوار ...  بیشتر

مقاله پژوهشی تاریخ عرفان و تصوف
3. بررسی ارتباط غنا و استغنا در متون منثور عرفانی تا قرن هفتم

فاطمه السادات طاهری؛ مریم پاکدل

دوره 13، شماره 3 ، پاییز 1398، صفحه 35-64

http://dx.doi.org/10.22108/jpll.2020.116259.1350

چکیده
  نویسندگان این مقاله زوایای غنا و استغنا و نقش آن در تکامل سالک را بررسی می‌کنند. منظور از استغنا در این پژوهش، استغنای سالک از خلق و مقصود از غنا توانگری مادی سالک است. نگارندگان با رویکرد توصیفی‌تحلیلی مبتنی بر متون منثور عرفانی تا قرن هفتم، درپی پاسخ به این پرسش‌های بنیادی هستند: بین استغنای عرفانی با غنای مادی چه ارتباطی وجود دارد؟ ...  بیشتر

مقاله پژوهشی تاریخ عرفان و تصوف
4. تحلیل نقش آرا و آثار خواجه محمد پارسا در طریقت نقشبندیّه

تقی اژه ای؛ غلامعباس صائب

دوره 13، شماره 3 ، پاییز 1398، صفحه 65-90

http://dx.doi.org/10.22108/jpll.2020.122086.1461

چکیده
  از سدۀ هفتم هجری، در تصوّف دوره‌ای نو آغاز شد که به دو دسته شدن متصوّفه انجامید؛ گروهی به اصول و مبانی عارفان پیشین پایبند ماندند و گروهی دیگر به‌سبب رویکرد به فلسفه و کلام و تمایل به برخی اعتقادات شیعی، سنّتی نو در عرفان پایه‌ریزی کردند که امروزه به سنّت دوم عرفانی شهرت یافته است. درپی این دگرگونی‌ها طریقت نقشبندیّه به‌مثابة مولود ...  بیشتر

مقاله پژوهشی مبانی عرفان و تصوف/ مبانی نظری
5. مطالعۀ ساختار و موضوع و طرفین گفت‌وگوی انتقادی در تذکرة‌الأولیا

ناصر جابری

دوره 13، شماره 3 ، پاییز 1398، صفحه 91-108

http://dx.doi.org/10.22108/jpll.2020.113000.1277

چکیده
  گفت‌وگو یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های تذکرة‌الأولیای عطار است. در آغاز هر ذکری، گفت‌وگو و پرسش و پاسخ دیده می‌شود و اغلب نخستین اتفاقی که به تغییری در اندیشه و زندگی فرد انجامیده است، در قالب گفت‌وگویی انتقادی یا مکالمه‌ای انذاری دیده می‌شود. با توجه به اهمیت مکالمه در این اثر، پرسش‌های این پژوهش چنین است: چه اشکال، گونه‌ها و موضوعاتی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی نسخه پژوهی و تصحیح متن
6. ‏«موی چینی» بیدل دهلوی گره‌گشایی بیت‌هایی از بیدل با مضمون «موی چینی»‏

کاووس حسن‌لی

دوره 13، شماره 3 ، پاییز 1398، صفحه 109-122

http://dx.doi.org/10.22108/jpll.2020.121528.1453

چکیده
  بیدل دهلوی از شاعران نامدار سبک هندی است که شیوة متفاوت سخن‌سرایی‌اش او را در میدان داوری‌های گوناگون قرار داده است. کمتر کسی‌ است که هنگام داوری دربارة شعر بیدل به پیچیدگی سخن او و دیرآشنایی‌اش اشاره نکرده باشد. همچنین از کسانی که با شعر بیدل آشتی کرده و با آن مأنوس شده‌اند کمتر کسی است که بر دلربایی شگفت‌انگیز شعر او پای نفشرده ...  بیشتر

مقاله پژوهشی تاریخ عرفان و تصوف
7. جایگاه فاطمه أمّ علی مهد علیه در تصوف و فتوت اسلامی

مریم حسینی

دوره 13، شماره 3 ، پاییز 1398، صفحه 123-142

http://dx.doi.org/10.22108/jpll.2020.121682.1455

چکیده
  یکی از زنانی که در تاریخ و فرهنگ کهن ایران و اسلام نقش برجسته‌ای ایفا کرده، فاطمه أمّ علی (متوفی حدود 250 ق.) همسر احمد بن خضرویه (متوفی 240 ق.) از عارفان و فتیان قرن سوم هجری است. دربارۀ زندگی این بانوی فرهیخته اطلاعات پراکنده‌ای موجود است؛ اما با توجه به اینکه نام او همواره در کنار نام همسرش در تذکره‌ها آمده است، می‌توان با جمع‌آوری داده‌ها ...  بیشتر