انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP13120190522Narratology of Several Common Allegories in the Works of Sanai, Attar and Maulana, based on the Theory of Gerard Genetteروایتشناسی چند تمثیل مشترک در آثار سنایی و عطار و مولانا برپایة نظریۀ ژرار ژنت1382407210.22108/jpll.2019.110929.1231FAعبدالرضاحیاتیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیهعلیرضامظفریاستاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیهعبداللهطلوعی آذراستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیهJournal Article20180513Narratology or grammar of narration is a systematic and coherent approach to the study of the structure of narration, which, by examining the various layers of a literary work, would achieve hidden meanings or meanings beyond the text of that literary work and enhances the comprehension of the text. This research examines the allegory as a type of narrative according to the most coherent narrative rules and regulations that Gerard Genette’s theories hold on five general principles (Order, Duration, Frequency, Mood, and Voice). And afterwards, for example, several of the common allegories of Sanai, Attar and Maulana have been examined in terms of the narrative rules of Gerard Genette. It turns out that in addition to the ambiguity of the allegory, anachronism, speed and acceleration of allegory in the transmission of mystical concepts and its frequency power and repetition in persuading the audience, have played a major role in sustaining the allegory as a mystical favorite literary genre. And in the course of this study, the evolution of the allegory in these three mystics is also revealed.روایتشناسی یا دستور زبان روایتْ رویکردی قاعدهمند و منسجم در بررسی ساختار روایت است. این رویکرد با بررسی لایههای مختلف یک اثر ادبی میکوشد به معانی پنهان یا فراتر از متن دست یابد و قدرت فهم متن را بالا برد. نویسندگان این پژوهش تمثیل را در جایگاه گونهای از انواع روایت، برپایة منسجمترین قواعد و قوانین روایتشناسی بررسی کردهاند که با نظریههای ژرار ژنت در پنج اصل کلی (نظم و ترتیب، تداوم، بسامد یا تکرار، وجه یا حالت و آوا یا لحن) استحکام یافته است؛ همچنین برای نمونه چند تمثیل مشترک سنایی و عطار و مولانا ازنظر قواعد روایتشناسی ژرار ژنت بررسی شده است. برپایة این پژوهش مشخص میشود افزونبر ابهامآفرینیِ تمثیل، عوامل دیگری نیز در ماندگارکردن تمثیل بهعنوان نوع ادبی محبوب عارفان بسیار سهم داشته است؛ این عوامل عبارت است از: زمانپریشی و سرعت و شتاب تمثیل در انتقال مفاهیم عرفانی و قدرت بسامد و تکرار آن در اقناع مخاطب. همچنین در ضمن این بررسی، سیر پختگی و تکامل تمثیل در اشعار این سه عارف نیز آشکار شده است.https://jpll.ui.ac.ir/article_24072_61dea47af7ab27d16626f1595d774e6a.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP13120190522The Mystical Disposition of Awhadi Maraghaiمشرب عرفانی اوحدی مراغهای39642402610.22108/jpll.2019.24026FAعلیخانی حبیب آبادیگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانمهدینوریانگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانحسینآقاحسینیاستاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران0000-0002-3943-0038Journal Article20190319Surveying and explicating mystical tradition and disposition of mystic poets are one of the most fundamental literary-mystical studies. In fact, these are the first step to recognize ideas and thoughts of the mystic poets; and until clarifying whether the poet belongs to the first or the second mystical tradition group, many of his mystical poetry could not be well understood. In this study after the introduction, it was declared whether Awhadi Maraghai belongs to the first or the second mystical tradition group. In fact, by surveying his goal and the ultimate end, his method to approach this goal, discussed themes and concepts, his mystical language, and the educational system it was declared that Awhadi was a poet of the first mystical tradition group. Then, his mystical disposition was surveyed. To survey his mystical disposition some issues were considered including, searching for his journey beginning and ultimate end, stages between them and their order, the amount and the type of each stage effects on mystical journey, the characteristics and abilities that are necessary to go through these stages and how to reach them. By elucidating these issues, his mystical disposition was recognized.بررسی و تبیین سنت و مشرب عرفانی شاعرانِ عارف از ارزشمندترین پژوهشهای ادبی ـ عرفانی و نخستین گام در شناخت آرا و اندیشههای عرفانی آنان است. درواقع تا مشرب عرفانی یک شاعرِ عارف بهدرستی شناخته نشود و تا معلوم نگردد جزو کدامیک از دو گروه عارفان سنت اول یا دوم عرفانی است، بسیاری از اشعار عرفانی او را نمیتوان بهدرستی فهمید. در این پژوهش پس از مقدمه، تبیین میشود که اوحدی مراغهای از عارفان کدام سنت عرفانی (سنت اول یا دوم) است؛ درواقع با بررسی هدف و غایت عارف، روش رسیدن به هدف، موضوعات و مفاهیمی که مطرح کرده است، زبان عرفانی و نظام پرورشی شاعر، آشکار میشود که اوحدی از عارفان سنت اول عرفانی است. پس از آن، مشرب عرفانی او بررسی میشود. برای این بررسی به این مسائل در آثار اوحدی توجه شده است: مبدأ و مقصد سلوک، مراحل میان مبدأ و مقصد، ترتیب مراحل سیروسلوک و مبنای تقدم و تأخر آنها، میزان و نوع تأثیر هریک از مراحل سلوک در سیر استکمالی نفس، ویژگیها و تواناییهایی که برای پیمودن این مراحل لازم است، راههای فراهمآوردن این ویژگیها و تواناییها. با روشنشدن این موارد، مشرب عرفانی اوحدی نیز شناخته میشود.https://jpll.ui.ac.ir/article_24026_c0b10084bcff576ae661efea803a1ac7.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP13120190522The Coexistence of Voices in a Reading of a Story in Masnaviهمزیستی صداها در خوانشی از یک داستان مثنوی65842411510.22108/jpll.2019.82884.0FAمریمرامین نیااستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گنبد کاووس، گلستان، ایرانJournal Article20140407The story of "a person who, in the time of the David (AS), always prayed: O'God! Give me legit aliment without endeavor", is a symbolic story at the end of which Mowlavi reveals the mysteries and expresses the epilogue as an author-centered narrator. In this case, there is no argument, but the quality of the dialogue and the internal and external layers of the story suggest that there is another purpose behind this symbolic story. The main question is that: If Rumi's goal in this story was to achieve a definite moral outcome (killing the soul), then why have the continuous dialogues about "Jahd" and "Tawakkul" been expressed? The possible answer may be that this seemingly unified story has two parts. In the first section, the issues of "Jahd" and "Tawakkul" are presented without reaching a definite conclusion that suggests that the two concepts co-exist in the context of the story. The second section argues about the subject of the soul and struggling with it to reach to the moral teaching that “the cow of the soul (nafs) must be killed”.«داستان شخصی که در عهد داوود <sup>(ع)</sup> شب و روز دعا میکرد که مرا روزی حلال ده بیرنج»درظاهر، داستانی نمادین است که مولوی در پایان داستان، از رمزها پرده برمیدارد و سخن آخر را مانند یک راوی مؤلفمحور بیان میکند. کیفیت گفتوگوها و روند منطقی آنها و نیز لایههای درونی و بیرونی بخشهای داستان گویای آن است که در پس این داستان نمادین، هدف دیگری نیز نهفته است که آن را باید از متن بیرون کشید. پرسش اصلی پژوهش این است که اگر هدف مولوی از این داستانْ رسیدن به یک نتیجۀ اخلاقی مشخص (کشتن نفس) است، پس آن گفتوگوهای درازدامن در باب «جهد و توکل» برای چه بود. پاسخ احتمالی ممکن است این باشد که این داستانِ بهظاهر یکپارچه دو بخش دارد که در بخش اول، مسئلة جهد و توکل مطرح میشود و بیآنکه به نتیجۀ مشخصی برسد پایان مییابد؛ این امر گویای همنشینی مفاهیم جهد و توکل در بافت داستان است. در بخش دوم، موضوع نفس و مبارزه با آن مطرح میشود تا به این آموزۀ اخلاقی برسد که «گاو نفس را باید کشت».https://jpll.ui.ac.ir/article_24115_6701571e5e331ce3525d66927ba54787.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP13120190522An Investigation of the Effects of the Manifestation of Beauty and Glory Attributes of GOD on the Mystic from the Viewpoint of Roozbehan Baqliبررسی آثار تجلّی صفات جمالی و جلالی خدا در سالک از دیدگاه روزبهان بقلی851102420710.22108/jpll.2019.117072.1369FAالهامتمدندانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانتقیاژه ایدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20190519The attributes of God are divided into two categories of Jamal (Beauty) and Jalal (Glory), which include God's Grace and Wrath, respectively. The manifestation of each of these attributes in the mystic's heart creates traces in his mind, speech, and behavior. This article deals with the explanation of these traces in the mystic and their significance, hierarchy and order, their preconditions and results, and terminologies used in relation to each of them in the writings of Roozbehan Baqli. The purpose of this article is to help the reader understand the mystical disposition of the great sixth century mystic Roozbehan Baqli. In this research, library data collection method and descriptive-analytical method were used. Providing Ruzbahan's definitions and analysis of Fear and Hope, Contraction and Expansion, Awe and Accustom, the expression of hierarchy and their order, the terminologies that Roozhbehan brought about with these states and positions, and the importance of each of these to him are some innovations in this research. In the viewpoint of this great mystic, Fear is necessary at the beginning of the path for the mystic, but then he can achieve God at the Hope stage. Roozhbehan states that the Contraction and Expansion are steps after Fear and Hope, and Awe and Accustom come after the Contraction and Expansion. He divides the Contraction into three types, and states that Accustom is the mystic's position at the stage of observing Beauty. Terminologies used by Roozbehan about Glory attributes are Wrath, Fear, Contraction, Awe, and Eternity (without beginning); and attributes of Beauty are Grace, Hope, Expansion, Accustom, Eternity (without end), Observation, and Love.صفات خداوند به دو دستۀ جمالی و جلالی تقسیم میشود که بهترتیب دربردارندۀ لطف و قهر الهی است. تجلی هریک از این صفات در قلب عارف باعث ایجاد آثاری در ذهن و زبان و رفتار او میشود. در این مقاله به تبیین این آثار در عارف و اهمیت و مراتب و ترتیب آنها، مقدمات و نتایج آن و دایرۀ واژگانی بهکاررفته دربارة هریک از آنها در نوشتههای روزبهان بقلی پرداخته میشود. هدف از این مقاله کمک به شناخت مشرب عرفانی عارف بزرگ قرن ششم، روزبهان بقلی است. روش گردآوری دادهها کتابخانهای و روش تحقیق از نوع توصیفی ـ تحلیلی است. ارائۀ تعریفها و تحلیلهای روزبهان دربارۀ «خوف و رجا»، «قبض و بسط»، «هیبت و انس»، بیان مراتب آن و واژگانی که روزبهان در ارتباط با آنها آورده و اهمیت هریک از آنها نزد وی از نوآوریهای این پژوهش است. در نظر این عارف سنت اول عرفانی، خوف در ابتدای راه برای سالک لازم است؛ اما پس از آن در مرحلۀ رجا میتواند به معبود دست یابد. او «قبض و بسط» را مرتبۀ بعد از «خوف و رجا» و «هیبت و انس» را مرتبۀ پس از «قبض و بسط» میداند. قبض را به سه نوع تقسیم میکند و انس را مقام سالک در مرحلۀ مشاهدۀ جمال میداند. واژگانی که روزبهان در ارتباط با صفات جلالی به کار میبرد، عبارت است از: قهر، خوف، قبض، هیبت، ازل؛ همچنین واژگان بهکاررفته در ارتباط با صفات جمالی عبارتاند از: لطف، رجا، بسط، انس، ابد، مشاهده، عشق.https://jpll.ui.ac.ir/article_24207_2c322d81e6c2551dc87423764e7ea16c.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP13120190522An Analysis of the Function of Rhetorical Elements (Imagination and Music) in the Poetic Prose of Tazkirat al-Awliyā by Attar Neishaburiتحلیل کارکرد عناصر بلاغی (تخیل و موسیقی) در نثر شاعرانة تذکرةالاولیاء عطار نیشابوری1111382420610.22108/jpll.2019.111847.1253FAزهراپاکزاددانشجوی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازیفاطمهکلاهچیاناستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی کرمانشاه، ایرانمحمّدایرانیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی کرمانشاه، ایرانJournal Article20180630In the definitions of poetry, three elements of emotion, imagination, and music are discussed. Persian prose texts have always benefited more or less from poetic elements in different eras. In the meantime, given their themes and subjects, Sufi and Mystic works have tended toward more poetic characteristics so that understanding formal semantic subtleties and delicacies of these texts sometimes rested on the analysis of their images and musical influences. Based on this importance, the purpose of the present study is to examine the function of two main poetic elements, namely, imagination and music, of Tazkirat al-Awliyā, one of the most notable mystic prose, to determine its poetic level and quality. The findings of this descriptive-analytical study show that musical influence of this work is more evident and more diverse than imagination. Both elements have a decisive and important function in Attar's prose. Rhyme, pun, oxymoron, and alliteration are among the most prominent examples of inner and spiritual music in Tazkirat al-Awliya often expressed when introducing these topics: mentioning the names of Awliyā (saints of God) and describing their personality and character, explaining Tawheed (monotheism), self-knowledge, death, mystical death and survival, contrast between micro and macro concepts of existence, codes of conduct, self-criticism, and condemned world. Also, from imagery perspective, Attar more noticeably made use of simile, irony, paradox, symbol, personification, and allusion in introducing and describing characters, moods and conducts of mystics, and quoting them, as well as explaining their revelations and focusing on formal-semantic aspects of the mystics’ names.در تعریفهای ارائهشده از شعر، از سه عنصر عاطفه و تخیل و موسیقی سخن میرود. متون نثر فارسی در دورههای گوناگون، کموبیش از عناصر شعری بهره برده است. در این میان، آثار صوفیانه و عارفانه، به اقتضای موضوع و مضامین، بیشتر به ویژگیهای شعری گرایش داشته است؛ بهگونهای که گاهی درک ظرایف معنایی و کسب لذت بیش از آنکه از صورت این متون به دست آید، به تحلیل تصاویر و جلوههای موسیقایی آنها وابسته است. براساس این اهمیت، هدف این مقاله بررسی کارکرد دو عنصر کلیدی شعر، تخیل و موسیقی در<em> تذکر</em><em>ة</em><em>الاولیاء،</em> یکی از مهمترین متون نثر عارفانه، است تا میزان و کیفیت شعروارگی آن مشخص شود. یافتههای این پژوهشِ توصیفی ـ تحلیلی نشان میدهد که جلوههای موسیقایی این اثر بیشتر و متنوعتر از نمود تخیل است. هر دو عنصر در نثر عطار کارکردی تعیینکننده و مهم دارد. سجع، جناس، تضاد و واجآرایی از مصداقهای برجستة موسیقی درونی و معنوی در <em>تذکر</em><em>ة</em><em>الاولیاء</em> است که بیشتر در هنگام طرح این مباحث نمود مییابد: ذکر نام اولیا و توصیف شخصیت و احوالشان، تبیین توحید، معرفت نفس، مرگ، فنا و بقای عرفانی، تقابل میان مفاهیم خُرد و کلان هستی، مراتب سلوک و نیز نکوهش نفس و دنیای مذموم. ازنظر بررسی صور خیال، عطار از تشبیه، کنایه، پارادوکس، نماد، تشخیص و تلمیح بیشتر بهره میگیرد که بیشتر هنگام معرفی و توصیف شخصیت، احوال و افعال عارفان و نیز نقل سخنان آنان، تبیین کرامات و مکاشفات و تمرکز فرمی ـ معنایی روی نام عارفان کاربرد مییابد.https://jpll.ui.ac.ir/article_24206_f031a03bb55266049d43d8ad18be0b17.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP13120190522Investigating the Typology of Safi Interpretationبررسی گونهشناسی تفسیر صفی1391742431310.22108/jpll.2019.114800.1318FAعلیصادقی حسن آبادیدانشجوی دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهدعبداللهرادمرددانشیار رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20181230Interpretive texts constitute an important part of literature history in the Islamic world. Each of the interpreters has a method for interpreting the Quran according to the specialized knowledge, the audience, geographical areas, historical periods, religious beliefs, and so on. Although all of them belong to the category of interpretations or interpretive texts, it is necessary to show the differences and similarities of different interpretations and their classification. Since the interpretations of Quran have three main genre characteristics including multiplicity, similarity, and difference, the genre approach is a suitable instrument for classifying these kinds of texts. Therefore, in this research, it has been attempted to investigate Safi interpretation and its meta-textual, textual, and intertextual analysis based on a genre approach. The results of this research are: Safi interpretation belonged to interpretation or Qur'anic interpretation genre and mystical subgenre; Safi Ali Shah has influenced men of government and with that influence, he expanded Ne’matollahi Dynasty and promoted and consolidated the tradition-oriented discourse of the government. He composed Safi interpretation at the request of the disciples in order to propagate and establish the Ne’matollahi Dynasty. The target audiences were all of people, the main external functions were guiding-advertising and sociopolitical. This interpretation is under the category of inferential-esoteric interpretations and the dominant interpretive approach of the text is the literary-mystical approach. It is also related to two examples of earlier texts, Ghazali’s Meshkat al-Anvar and Molavi’s Masnavi Ma’navi.متون تفسیری، بخش مهمی از تاریخ ادبیات در جهان اسلام را تشکیل داده است. هرکدام از مفسران متناسب با دانش تخصصی، مخاطبان، مناطق جغرافیایی، دورههای تاریخی، مذاهب اعتقادی و... روشی را برای تفسیر قرآندر پیش گرفتهاند. اگرچه تمام آنها در دستۀ تفسیر یا متون تفسیری قرار میگیرد، نشاندادن جنبههای تفاوت و اشتراک تفسیرهای مختلف و طبقهبندی آنها ضروری است. تفاسیر قرآن سه ویژگی اصلی گونه یا ژانر (تعدد، تشابه، تمایز) را داراست و به همین سبب رویکرد ژانری ابزاری مناسب برای طبقهبندی این نوع متون است؛ ازاینرو در این پژوهش سعی شده است با رویکرد ژانری به بررسی <em>تفسیر صفی</em> پرداخته شود و نویسندگان با این رویکرد به تحلیلهای فرامتنی، متنی و بینامتنی آن بپردازند. نتایج تحقیق عبارت است از: <em>تفسیر صفی</em> در ژانر تفسیر یا تفسیر قرآنی و زیرژانر عرفانی قرار دارد؛ صفیعلیشاه با نفوذ در رجال حکومتی ضمن گسترش سلسلۀ نعمتاللهی، به تبلیغ و تثبیت گفتمان سنتگرایی مدّنظر حکومت نیز پرداخته است. او <em>تفسیر صفی</em> را به درخواست مریدان و با هدف تبلیغ و تثبیت سلسلۀ نعمتاللهی سروده است؛ مخاطبِ هدف آن عام و خاص است؛ اصلیترین کارکردهای بیرونی آن کارکرد تبلیغی ـ ارشادی و سیاسی ـ اجتماعی است؛ این تفسیر در دستۀ تفسیرهای اجتهادی ـ باطنی قرار دارد و رویکرد تفسیری غالب متنْ رویکرد ادبی ـ عرفانی است؛ همچنین با دو نمونه از متون پیش از خود یعنی <em>مشکوةالانوار</em> غزالی و <em>مثنوی معنوی</em> مولوی ارتباط دارد.https://jpll.ui.ac.ir/article_24313_e20603cf9e01ab58f369f9a9ddcacd5a.pdf