انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP9220160220Introducing the Manuscript of "Hadaeq al-Daqayeq"معرفی نسخه خطّی «حدایق الدقایق»12416476FAناصرکریم پوردانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانمحمدرضانصراصفهانیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانمحمودبراتیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20160614Hadaeq al-Daqayeq is a unique manuscript written by Abulhasan Vahidodin ibn Zeinodin Hajiz ibn Isfarqabadi. The exact writing date of this book is not known but it is evident that Mirjan has written it in the first half of the tenth century. In Hadaeq, he explicates the words of Sheikh Jalaledin Mohammad, his master and Pir. The writer was one of the great figures of Naqshbandieh dynasty and also showed devotion to Nasseredin Ubeidollah, one of the distinctive men of Naqshbandieh. There is only one unique and exquisite manuscript of this work in nastaliq format at central library of University of Tehran.
This book includes mystical issues showing the researchers clearly the mystical atmosphere of ninth and tenth centuries. In explaining his ideas, Mirjan used Fosus al-Hekam and oral as well as written works of Naqshbandieh mystics. Also, he himself sometimes decoded the problems of seekers and wayfarers and was successful in this way more or less. In some parts of the book his prose is elaborated and in most of the cases it is simple and plain. The fundamental issues of this book are: the elements and impediments of mystical knowledge, the conditions of resorting to the Prophet (PBUH) in mystical progression, the role of observation and the influences of the master's view on the progression of the disciple etc. This work attained maturity in mystical manner of Naqshbandieh and is of significance regarding the explication of the ideas of this dynasty.کتاب حدایق الدقایق نسخه منحصر به فردی است که ابوالحسن وحیدالدین ابن زینالدین حاجز بن اسفرغابادی نگاشتهاست. تاریخ دقیق تألیف کتاب مشخص نیست اما آنچه مسلم است، میرجان آن را در نیمه اول قرن دهم تألیف کرده است. میرجان در حدایق به شرح سخنان شیخ جلال الدین محمد، پیر و مراد خود پرداخته است. مؤلف از بزرگان سلسله نقشبندیه بوده، به ناصرالدین عبیدالله، از خواجگان نقشبندیه نیز ارادت داشته است. از حدایق تنها یک نسخه منحصر به فرد نفیس و به خط نستعلیق در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است.<br /> <br /> این کتاب حاوی مطالب عرفانی است که به منزله آیینه روشنی، فضای عرفانی قرنهای نهم و دهم را به خوبی فراروی پژوهشگران آشکار میسازد. میرجان در تبیین آرای خود از فصوص الحکم ابن عربی و گفتار و نوشته های عارفان سلسله نقشبندیه بهره برده است؛ گاه نیز خود مسائل طالبان و سالکان را رمزگشایی کرده که در این راه از توفیق نسبی نیز برخوردار بوده است. نثر میرجان در برخی قسمت های کتاب، مسجّع و در اکثر موارد ساده و روان است. مسایل بنیادین این اثر عبارتند از: عوامل و موانع معرفت عرفانی، چگونگی تمسّک به پیامبر(ص) در سلوک عرفانی، نقش مراقبت و تأثیر نظر پیر در سلوک مرید و... . این اثر به تمامی در حوزه فرهنگ عرفانی نقشبندیه به کمال رسیده است و از جهت تبیین اندیشههای این سلسله حایز اهمیت است.https://jpll.ui.ac.ir/article_16476_872bc7caab6b9ea43330cb9aff3366d4.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP9220160220The Cognitive Analysis of the Image of Gazelle in Shams Divanتحلیل شناختی تصویر «آهو» در دیوان شمس255016473FAمحبوبهمباشریدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهراء، تهران، ایرانطاهرهکریمیدانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهراء، تهران، ایرانJournal Article20160614The image of gazelle as a semantic field is vastly used in the sonnets of Molavi. This iamge is not the very image of gazelle in literary tradition which is accompanied by several words such as "nafeh", "moshk" and "tatar" but there are deep semantic layers and new mystical domains behind such a metaphor. Using the cognitive theory of metaphor and based on the views of Lakoff and Johnson, as two theorists of cognitive semantics, the metaphorical functions of gazelle and image clusters related to it, i.e. desert, lion, hunting, Ibrahim Adham and the like in the sonnets of Molavi are explicated in this article. The image of gazelle gained an unprecedented status and value in the poems of Molavi. In his sonnets, the gazelle achieves a semantic transcendence and takes the same role as Hodhod in Manteq al-Teyr, and even more than that. Investigating the metaphor of gazelle in Shams divan, it is found out that gazelle is a metaphor of God first and foremost and, then, of Molavi himself, Shams, Salahedin, the Sage, the wayfarer, the beloved, the lover, the Substitutes, the soul and spirit and meanings.قلمرو معنایی تصویر «آهو» در غزلهای مولوی قلمرو گستردهای است. این تصویر، تصویر همان آهوی سنت ادبی نیست که به واژههایی چون نافه و مُشک و تتار ختم شود بلکه در پسِ این استعاره، لایههای معنایی عمیق و ساحتهای جدید عرفانی نهفته است. در این مقاله با استفاده از نظریه شناختی استعاره معاصر و بر اساس دیدگاه های لیکاف و جانسون، دو نظریه پرداز معنی شناسی ساخت گرا، کارکردهای استعاری آهو و خوشههای تصویری مرتبط با آن یعنی صحرا، شیر، شکار، ابراهیم ادهم و جز آن در غزلهای مولوی تبیین میشود. تصویر آهو در اشعار مولوی شأن و منزلتی یافته که پیش از آن نداشته است؛ آهو در غزلهای مولوی عروج معنایی مییابد و همان نقشی را به عهده میگیرد که هدهد در منطقالطیر دارد، بل بیشتر و فراتر از آن. از رهگذر بررسی استعاره آهو در دیوان شمس در مییابیم آهو کلاناستعارهای از خداوند و پس از آن، استعارههایی از خود مولوی، شمس، صلاحالدین، پیر، سالک، معشوق، عاشق، ابدال، روح و جان و معانی است.https://jpll.ui.ac.ir/article_16473_f93afa7a68c64b9cb3658cc36292c107.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP9220160220The Personality Analysis of Shams and his Relation with Molavi from the Perspective of Psychology by Focusing on Karen Hornay's Theory of Personalityتحلیل شخصیت شمس و ارتباط وی با مولوی از دیدگاه روانشناسی با تکیه بر نظریه شخصیت کارن هورنای517016471FAعبداللهادیمدانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایرانپروینگلی زادهدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانعلیفیروزیدانشجوی روانشناسی بالینی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانJournal Article20160614Shams and Molana are among the greatest figures in the history and culture of this country whose relation is ambiguous due to not exploring their personality. Thus, from the perspective of psychology, this paper aims to analyze the stages of formation of Shams personality, the reason behind his relation with Molana, the reasons of his sudden and repeated disappearances and also the reason behind his murder. The results of this study show that Shams was the generator of the Self and Molana was a good goal for satisfying his endopsychic desires and tensions. However, such a relation influenced Molana deeply as well and caused his second psycho-social maturation.شمس و مولانا از مفاخر تاریخ و فرهنگ این مرز و بومند که به سبب واکاوی نشدن شخصیت آنان، رابطه آنان در پردهای از ابهام باقی مانده است؛ به همین منظور، در این پژوهش از دیدگاه علم روانشناسی، مراحل شکلگیری شخصیت شمس، علت ارتباطش با مولانا، تحول روانی مولانا، علت غیبتهای ناگهانی و مکرر شمس و همچنین علت قتل شمس تحلیل شده است. نتایج تحلیل نشان میدهد که شمس زایشگر خویشتن بوده است و مولانا دستمایه مطلوبی برای ارضای تمایلات و تعارضات درونروانی وی بوده است؛ هر چند از این ارتباط، مولانا هم بیبهره نمانده، تاثیر عمیقی پذیرفته است که موجب بلوغ دوم روانی- اجتماعی وی شده است. https://jpll.ui.ac.ir/article_16471_8f3767211b0c04fe5ab719918e11b692.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP9220160220The Relationship of Ibn Ataollah Eskandarani's Idea of Governance Rejection to the Theory of Governance in Islamic Mysticismرابطه اندیشه اسقاط تدبیر ابنعطاءالله اسکندرانی با نظریه ولایت در عرفان اسلامی718616474FAرضاالهی منشاستادیار تصوف و عرفان اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب قم، قم، ایراننعیمهابراهیمیدانشجوی دکتری تصوف و عرفان اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب قم، قم، ایرانJournal Article20160614The theory of governance in Islamic mysticism is tied with three notions of friendship, proximity and patronage and each mystic emphasizes one or several of these notions for explicating such theory. As an outstanding Sufi, Ibn Ataollah Eskandarani is the organizer, developer and first writer of the ideas of Shazelieh cult in Egypt who invites the wayfarer to "rejection of governance", "fighting with carnal soul", "seclusion, retirement and invocation" and "passing the stations and states". The linear progression of his nine stations is altogether accompanied by the principle of governance rejection which is his most important idea. After passing all stations and giving completely his governance to the God, the wayfarer achieves a kind of tranquility due to which God would love him and, by understanding the state of "annihilation" and attaining the "knowledge of God", the God allows him to govern the affairs of the world as "the saint".
By proposing intuitive and believing kinds of governance, Ibn Ata privileges the former because in such a governance the wayfarer is certain about the will of God to himself due to the certainty he has gained apropos the God, and gives his governance to Him completely via rejection of governance which, according to Ibn Ata, is the same as the notion of governance in the theory of governance in Islamic mysticism. This paper aims to investigate the relationship between the two ideas. Since reaching the climax of governance rejection is not possible unless all stations are passed, the stations and states in the view of Ibn Ata are also explained briefly.نظریه ولایت در عرفان اسلامی با سه مفهوم دوستی، نزدیکی و سرپرستی گره خورده است و هر یک از عرفا بر یک یا چندی از این مفاهیم برای تبیین نظریه ولایت تأکید کردهاند. ابنعطاءالله اسکندرانی به عنوان یک صوفی برجسته، نظام بخش، گسترش دهنده و اولین نگارنده اندیشههای طریقه شاذِلیه مصر است که سالک را برای طی مسیر و دستیابی به «معرفت الله» به «اسقاط تدبیر»، «مجاهده با نفس»، «خلوت، عزلت و ذکر» و «طی مقامات و احوال» فرا میخواند. سیر طولی مقامات نهگانه او همگی با اصل اسقاط تدبیر همراه هستند که مهمترین اندیشه اوست. سالک بعد از طی مقامها و واگذاری کامل سرپرستی خود به خداوند، به آرامشی دست مییابد که در نتیجه آن مورد پسند حقتعالی قرار میگیرد و با درک حال «فنا» و دستیابی به «معرفت الله» از حقتعالی اجازه مییابد تا به عنوان «ولی» امور عالم را تدبیر کند.<br /> <br /> ابنعطاء با طرح دو نوع ولایت ایقانی و ایمانی، ولایت ایقانی را برتری میدهد زیرا در ولایت ایقانی، سالک با یقینی که نسبت به حق پیدا کرده است، به اراده خداوند نسبت به خود اعتماد دارد و با اسقاط تدبیر، سرپرستی خود را به طور کامل به حقتعالی واگذار میکند؛ این اسقاط تدبیر در نگاه ابنعطاء، همان مفهوم سرپرستی را در نظریه ولایت عرفان اسلامی را دارد. این مقاله در پی آن است تا به رابطه این دو اندیشه با یکدیگر بپردازد. به دلیل آن که رسیدن به کمال اسقاط تدبیر، جز از راه طی مقامات میسر نیست، به توضیحی مختصر درباره مقامات و احوال از نظر ابن عطا نیز پرداخته می شود.https://jpll.ui.ac.ir/article_16474_15650b99c7f906cf23db3b92218778f4.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP9220160220Reminding a Point in the Correction of Hojviri's Kashfolmahjoub«یادآوری یک نکته در تصحیحِ کشفالمحجوب هجویری»8710816472FAامیرحسینهمتیاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، شهرکرد، ایرانJournal Article20160614After Sharh-e Ta'arof, Kashfolmahjoub is the oldest and the first independent work written in Persian in the field of Islamic Sufism and mysticism. Although this book is not a commentary or translation of pervious works in the field of Islamic mysticism, the content and themes of this work are under the influence of previous sources. Writing this book, while using the thoughts and ideas of old or contemporary figures, Hojviri also paid attention to the existent sources and the issues included in them. One of these influences is his use of the notion of "the governor knowledge or lack of knowledge about his position as the governor". Although the author was directly influenced by the ideas and views of old figures in this regard and mentioned the same issues again, he did contrary to the old figures with regard to mention the name of Abubakr ibn Fourak Isfahani as the most famous mystical figure of late fourth century who believed in the governor's lack of knowledge about his governance. While investigating this issue, the paper aims to analyze the reasons behind such a difference.کشفالمجوب پس از کتاب شرحِ تعرّف، قدیمترین و در عینِحال نخستین اثر مستقل است که در تصوّف و عرفانِ اسلامی به زبانِ فارسی نگاشته شده است. این اثر بهرغمِ آنکه در حوزۀ مباحثِ عرفان اسلامی، کتابی بهشمار میآید که شرح یا ترجمۀ آثارِ پیش از خود نیست اما در محتوا و مضمون، تأثیرپذیر از منابعِ پیشین بوده است. هجویری در نگارشِ این کتاب، ضمنِ بهرهمندی از افکار و اندیشههای مشایخِ متقدّم یا معاصر، به منابعِ موجود و مباحثِ مندرج در آنها نیز نظر داشته است. یکی از این تأثیرپذیریها، اخذ و اقتباسی است که او درخصوصِ مسألۀ «آگاهی یا عدمِ آگاهی ولی از مقامِ ولایتِ خویش» بهعمل آورده است. با وجودِ آنکه مؤلفِ کشفالمحجوب، در بابِ موضوعِ مورد اشاره، مستقیماً از آرا و عقایدِ مشایخِ متقدّم متأثر بوده است و به ذکرِ مجددِ همان مطالب پرداخته اما در ذکرِ نامِ «ابوبکر بن فورک اصفهانی» بهعنوانِ سرشناسترین شخصیتِ عرفانیِ اواخر قرن چهارم هجری که بر عدمِ اطلاعِ ولی از ولایتِ خویش نظر داشته، برخلافِ پیشینیان عمل کرده است. در این مقاله سعی بر آن است ضمنِ بررسی موضوع، دلایل مترتّب بر این اختلاف، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.https://jpll.ui.ac.ir/article_16472_b48f1e4014e5d4d8ee1a4d0512371d31.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP9220160220The Casket of Meanings: A Model of Lexical Analysis of Mystical Textsدُرج معانی الگوی تحلیل واژگانی متون عرفانی10913816475FAعلیجلالیدانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20160614The understanding and analysis of deep layers of mystical texts and particular language of mystics has been always one of the aims of scholars in the field of mysticism. Although various theories have been proposed for analyzing the texts and many works have been studied and analyzed based on such theories, employing the theories of analysis of literary texts for analyzing the language of mystics has not been always sufficient and sometimes leads to some results which are not congruent with the soul of Islamic mysticism. One of the reasons behind such incongruence is that these theories have been formed in a non-mystical sphere and do not accord with mystical rules.
While explicating the ideas of mystics about form, meaning and the function of words in mystical texts, this paper aims to propose a lexical model for analyzing these texts and then provide an analysis of a mystical text as the application of such a model. The investigation of various semantic aspects of a word and the relation of these aspects with other words in the text and explaining different kinds of intratextual and extratextual connections of words lead to drawing the interconnected semantic networks in these texts and pave the way for analyzing mystical texts in the domain of words.فهم و تحلیل بطون متون عرفانی و زبان خاص عرفا همواره از اهداف پژوهشگران ساحت عرفان است. گرچه نظریاتی برای تحلیل متون طرح ریزی شده است و بسیاری از آثار بر اساس آن الگوها بررسی و تحلیل شده است لیکن به کارگیری نظریات تحلیل متون ادبی برای تحلیل زبان عرفا همیشه مقرون به صواب نبوده است و گاه به نتایجی منجر می شود که با روح عرفان اسلامی ناسازگار است. یکی از علل این ناسازگاری نتایج تحلیل این است که این نظریات در فضای غیر عرفانی شکل گرفته است و با قواعد عرفانی همخوان نیست.<br /> <br /> این مقاله بر آن است تا ضمن تبیین آرای عرفا درباره لفظ و معنا و کارکرد الفاظ در متون عرفانی، الگویی برای تحلیل این متون در ساحت واژگان ارائه دهد و سپس متنی عرفانی را به عنوان کاربست آن الگو تحلیل کند. بررسی وجوه مختلف معنایی یک واژه و ارتباط آن وجوه با واژگان دیگر متن و تبیین اقسام ارتباطات درون متنی و فرامتنی واژگان، به ترسیم شبکه های درهم تنیده معنا در این متون منجر می شود و راه را برای تحلیل متنی عرفانی در ساحت واژگان هموار می سازد.https://jpll.ui.ac.ir/article_16475_42042f21aa9f2d1ca3d30d3fa2c92def.pdf