انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 نسخه کامل 0 16462 FA Journal Article 2016 06 14 https://jpll.ui.ac.ir/article_16462_757c3a69ea816adbf92a8055908f7678.pdf

انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 The Foundations of Understanding Religious Wisdom in the Discourse of Molavi مبانی فهم حکمت دینی در گفتمان مولوی 1 28 16456 FA مجید صادقی دانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان محمد نصر اصفهانی دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان Journal Article 2016 06 14 Molavi has called religious and divine knowledge as religious wisdom. In his view, religion is a strong and unique kind of knowledge. Religious wisdom is a transcendental wisdom which aims to explain and provide various strategies for spiritual transcendence of human being. Other kinds of wisdom are physical wisdoms whose task is to explain the living and worldly affairs. He considers knowledge of self, God and the text as mediating between man and religious wisdom. In his view, anyone who lacks such kinds of knowledge as prerequisites of understanding religious wisdom should not expect the grasp of this kind of wisdom. Molana, who has taken his preconceptions from mysticism, thinks that there is a firm relationship between mysticism and understanding of religious wisdom because mysticism explicates the hermeneutic requirements of such a kind of wisdom; i.e. someone who knows his true self is true mystic and thus can grasp religious wisdom. In his view, the difference between mysticism and the philosophy of his time is that the latter lacks knowledge of self and God and, consequently, it is simply knowledge of the text. Thus, we should not expect true understanding of religious wisdom from philosophy. According to Molavi, annihilated Man at the moment of intense desire for attachment receives revelation and wisdom after connection to the Existence. The most desirous seekers of attachment gain the best and unique revelation which is religious wisdom and the last example of it has been manifested in the Quran. It is a divine intact text for those separated from the realm of meaning and those in love of attachment to the Existence. Molavi thinks that the seekers of prophet-like experience and religious wisdom should not compare this text with other texts because, first, such it is not like other texts and has its own features and, second, its understanding enjoys a special logic with its own rules and conventions. مولوی معارف دینی و آسمانی را حکمت دینی نامیده است. دین نه تنها از نظر او معرفت است بلکه معرفتی محکم، استوار و بی‌رقیب است. حکمت دینی از نظر مولوی، حکمت متعالیه‌ای است که در پی تبیین و ارائه راهکارهای تعالی معنوی انسان است. دیگر حکمت‌ها، حکمت‌های دنیوی هستند و وظیفه تبیین معاش و مناسبات این جهانی را بر عهده دارند. مولوی حلقه واسط بین انسان و حکمت دینی را نیستی‌شناسی، هستی‌شناسی و متن‌شناسی می‌داند. به نظر مولانا کسی که این سه مقدمه که مجموعاً پیش‌نیاز فهم حکمت دینی و در حقیقت منطق فهم آن است را نشناسد، نباید انتظار فهم این حکمت را داشته باشد. مولانا که پیش‌فهم‌های خود را از عرفان گرفته است معتقد است بین عرفان و فهم حکمت دینی پیوند ناگسستنی وجود دارد چون از نظر او عرفان اصولاً متکفل تبیین پیش‌نیاز‌های هرمنوتیکی حکمت دینی است. از نظر او تفاوت بین عرفان و فلسفه این اس که فلسفه فاقد نیستی‌شناسی است و هستی‌شناسی آن نیز ناقص است بنابراین فلسفه با حکمت دینی قرابتی ندارد و نباید از آن انتظار فهم حکمت دینی را داشت. به نظر مولوی انسانِ نیست شده به هنگامِ شدت اشتیاق به وصل و پس از وصل به هست، وحی و حکمت را دریافت می‌کند. عالی‌ترین و ناب‌ترین این وحی‌ها که نصیب مشتاق‌ترینِ وصل ‌جویان شده است حکمت دینی است، که نوعِ ختمی مرتبت آن، در قرآن تجلی یافته است. قرآن متن ناب و دست نخورده‌ای الهی برای نی‌های جدا افتاده از نِیِستان معنا و قطرهایِ طالبِ دریا و عاشقانِ وصل‌جویِ هستی است. مولوی معتقد است طالبان تجربه نبوی و حکمت دینی نباید این متن وحیانی را با دیگر متون مقایسه کنند چرا که اولاً این متن همچون دیگر متن‌ها نیست و ویژگی‌های خاص خود را دارد. ثانیاً فهم آن از منطق ویژه‌ای برخوردار است و مبانی و قواعد فهم خود را می‌طلبد.

https://jpll.ui.ac.ir/article_16456_7b042568107537ad695cc3a53c82e0aa.pdf

انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 A Look at Mystical Commentaries of Mohr-e Nabovat نگاهی به شروح عرفانی مهر نبوت 29 48 16461 FA علی اشرف امامی استادیار ادیان و عرفان دانشگاه فردوسی مشهد محسن شرفایی پژوهشگر گروه ادیان و مذاهب بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی Journal Article 2016 06 14 Mohr-e Nabovat (the Seal of Prophethood) is amongst the miracles of the Prophet of Islam (PBUH) which has been considered the most by mystics. The main issue of this paper is to study Muslim mystics’ commentaries and interpretations of this seal and its connection with the most important mystical themes across the first and second mystical traditions. Looking at how early mystics like Hallaj has considered this seal, it is observed that, first, they have paid attention to description of the form of this seal and, with the appearance of Ibn Arabi, such descriptions were substituted with interpretations, and the theory of Unity of Being paved the way for proposing the most significant mystical teachings such as Ascending and Descending arcs and Divine Presences. In the middle eras of Sufism, great figures such as Sa’d al-Din Hamuyeh, Ibn Arabi and Ibn Tarkeh Isfahani specified the status of the Perfect Man the Seal in monotheism by drawing the circles of monotheism and writing independent works in this field. In late centuries, Jalal al-Din Muhammad Majd a-Ashraf, one of the mystics of Zahabieh Kabravieh, provided a commentary of Mohr-e Nabovat by using the very foundations and the aid of revelation and intuition. The mystics’ cosmological interpretation of this matter and its relation with the seal of prophethood are amongst the most important findings of this paper. مُهرنبوّت از جمله معجزه‌های حضرت محمد (ص) به شمار می آید که بیش از همه مورد توجه عارفان قرار گرفته است. اصلی‌ترین مسأله این مقاله بررسی شرح‌ها و تفاسیر عارفان مسلمان از این مُهر و پیوند آن با مهمترین مضامین عرفانی در طول دو سنّت عرفانی اوّل و دوّم است. با نگاهی به نحوه توجه صوفیه متقدم از جمله حلّاج (د: 309 ق) به این مُهر دیده می شود که در ابتدا شرح و تفسیر ظاهر این مُهر نزد آنان مطرح است و با ظهور ابن عربی، تفاسیر جای خود را به تأویلات می دهد و نظریه توحید وجودی زمینه‌ای برای طرح مهمترین تعالیم عرفانی از جمله بحث قوس نزول و صعود و حضرات الهیه را فراهم می‌سازد. در دوران میانی تصوف، بزرگانی همچون سعدالدین حمویه، ابن عربی و ابن ترکه اصفهانی با ترسیم دوایر توحید وشرح و نگارش آثاری مستقل در این باره هر کدام به نوعی جایگاه انسان کامل و مقام ختمیت رادر توحید مشخص کرده اند. در سده های متأخّر جلال الدین محمد مجدالاشراف(د: 1331ق)از عارفان ذهبیه کبرویه با استفاده از همین مبانی و به مدد کشف و شهود، شرح و ترسیمی از مُهر نبوّت ارایه داده است. تفسیر جهان‌شناسه عارفان از مُهر نبوّت و ارتباط آن با ختم نبوت و ولایت از سوی عارفان شیعی از مهمترین یافته های این نوشتار به حساب می‌آید.

https://jpll.ui.ac.ir/article_16461_9a0f5b9295aa9cb3137f6b819ff5ba01.pdf

انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 The Art of Hafiz’s Libertine Language (Ambiguity in the meaning of “that sin” in a verse of Hafiz) « هنر بیان رندانه حافظ» (ابهام آفرینی در مقصود از «آن گناه» در بیتی از حافظ) 49 70 16460 FA محمدرضا حسنی جلیلیان استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان Journal Article 2016 06 14 One of the devices of Hafiz’s libertine language is using of indisputable and common beliefs of the readers as a cover for secondary meanings. In this paper, to prove such a hypothesis, different aspects of the meaning of the following verse are explored: اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک (حافظ، 1372: 231) The collocation of the words “wine” and “sin” in this verse drives the mind of the reader to the sin of wine drinking. Accordingly, all commentators have interpreted the phrase “that sin” as the sin of drinking wine but if we assume that such phrase refers to “pouring wine” not “drinking wine”, this verse offers a new meaning. Thus, it can be argued that the poet has considered wine as a valuable element that wasting even a drop of it is a big sin but since, in the tradition of pouring wine, the dead are benefited, the sin of pouring not drinking of wine is justifiable. Decoding the words “wine”, “sip” and “soil” on the basis of their symbolic usages in early mystical texts provides the ground for another interpretation. Accordingly, such phrase refers to the sin of Adam and this verse is the symbolic expression of pouring spirit to the man or giving him the love by the Eternal Cup-Bearer and the incident of angels’ protest to the creation of Adam. It is assumed that Hafiz simultaneously and in a libertine manner implies all the three meanings. یکی از شگردهای بیان رندانۀ حافظ، استفاده از باورهای رایج و مسلم خواننده به عنوان روپوش معانی ثانوی است. در این نوشته، برای اثبات این فرض، وجوه معانی بیت زیر بررسی شده است: اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک (حافظ، 1372: 231) همنشینی واژههای «شراب» و «گناه» در این بیت، به سرعت ذهن خواننده را به گناه شرابخواری سوق میدهد. به همین سبب همۀ شارحان مقصود از «آن گناه» را گناه شرابخواری دانستهاند اما اگر فرض کنیم منظور از «آن گناه»، نه «شراب خواری» بلکه «شراب ریزی» است، معنی تازهای از بیت دریافت خواهد شد. بر این اساس شاعر شراب را عنصر ارزشمندی دانسته که هدر دادن یک قطره از آن هم گناهی بزرگ محسوب میشود، لیکن چون در سنت جرعهریزی، به مردگان که خاک شدهاند، نفعی میرسد، از گناه شراب ریزی - نه شراب خواری- باکی نیست. رمزگشایی از واژگان «شراب»، «جرعه» و «خاک» بر اساس سابقۀ رمزی آنها در متون عرفانی متقدم، امکان تلقی معنی دیگری را فراهم میسازد. بر این مبنا منظور از «آن گناه»، گناه آدم (ع) و بیت بیان نمادین واقعۀ افاضۀ روح به انسان و یا اعطای عشق به او از جانب ساقی ازل و ماجرای اعتراض فرشتگان به آفرینش آدم (ع)خواهد بود. فرض آن است که حافظ، رندانه هر سه معنی را همزمان در نظر داشته است.

https://jpll.ui.ac.ir/article_16460_4be3fafe7cfac961e1e6c23b5e4ecd11.pdf

انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 A Study and Analysis of Sufi Mofakherehs بررسی و تحلیل مفاخره های صوفیانه 71 98 16458 FA مهدی رضائی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون Journal Article 2016 06 14 From the beginning, Islamic mysticism and Sufism was a site for the development of many ideas, words and cults. Most followers of this religious-social school have attempted a lot to purify the inside and have invited others to their own manner. Besides religious and ethical beliefs, intellectual and behavioral innovations are also seen in Sufism which have no record in Islamic societies and they themselves call such innovations as Mostahsanat. Amongst such innovations are Mofakhereh (verses of glory and pride). Although the manner and intellectual method of Sufis is far from boasting, Sufi texts and Tazkerehs are replete with such sayings which seems somehow strange. While gathering Sufi Mofakherehs from significant Tazkerehs belonging to subsequent eras, this paper aims to provide a thematic classification and content analysis of such texts by analyzing their structure and content. Looking at these texts, it is clarified that they can be classified with regard to various aspects like explicitness, motif, participants and reasons behind their writing. Contrary to the prevalent assumption that Mofakhereh is not about status and position, most Mofakherehs are about these matters and then about boasting of prays. Moreover, as opposed to the assumption, a large number of such texts belong to great Sufi figures such as Jonaid, Bayazid, Shebli, Abu Saeed Abulkheir, Kharaqani etc, which have been written with the aim of promotion and encouragement. عرفان و تصوف اسلامی از بدو پیدایش محملی آرام برای رشد اندیشه ها، سخنان و آیین های فراوانی بوده است. اکثر پیروان این مکتب دینی – اجتماعی تلاش فراوانی در تصفیه درون داشته اند و دیگران را برای خودسازی به شیوه خود دعوت کرده اند. در کنار باورهای دینی و اخلاقی، ابتکارات فکری و رفتاری نیز در بین صوفیان دیده می‌شود که در جوامع اسلامی مسبوق به سابقه نیست و خود بدان مستحسنات می‌گویند؛ از جمله این ابتکارات می توان به مفاخرات اشاره کرد. هرچند از منش و روش فکری اهل خرقه، تفاخر به دور از انتظار می نماید؛ اما متون و تذکره های صوفیانه، سرشار از این نوع سخنان است که قدری غریب است. این تحقیق بر آن است تا ضمن جمع آوری مفاخره های صوفیانه از تذکره های مهم و مختلف در سده های متوالی، به دسته بندی موضوعی و تحلیل محتوایی آن بپردازد.

https://jpll.ui.ac.ir/article_16458_ac517a8ffdc64d1a783b8d175170fef7.pdf

انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 The Role of Interpretation in the Development of Mystical Language نقش تأویل در گسترش زبان عرفان 99 122 16459 FA علیرضا محمدی کله سر استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد Journal Article 2016 06 14 Discussing the language of mysticism requires offering a number of features which distinguishes it from other linguistic varieties. Emphasizing the presence of Sufism terms or the presence of artistic-literary elements in such a language shows a neutral reaction to the issue of mystical language in previous studies. This paper aims to introduce interpretation as the fundamental factor in the formation of and development of such language. Passing through existent lingual concepts and structures, language of mysticism proposes novel meanings and structures in an interpretive procedure. The significance of interpretation is in the creation of deep structures which are the main factor behind the structural and semantic development of this language. Disregarding the conventional ontological and epistemological meanings of them, via a linguistic interpretation, this view introduces “Zahir” (the outside) and “Baten” (the inside) as going outside the old context and entering the new context. Interpretive deep structures and their role in the spiritual movement of meaning cause the language of mysticism develop on the paradigmatic axis rather than syntagmatic axis; a factor which highlights literary aspect in mystical texts. بحث از زبان عرفان در گرو ارایه ویژگی‌هایی است که آن را متمایز از دیگر گونه‌های زبانی معرفی کند. تأکید بر وجود اصطلاحات حوزه تصوف و یا حضور عناصر هنری- ادبی در این زبان، نشان از برخوردی غیرمسأله‌وار با مبحث زبان عرفان در اغلب پژوهش‌های پیشین دارد. مقاله حاضر بر آن است تا تأویل را به عنوان ویژگی و اصل اساسی شکل‌گیری و گسترش زبان عرفان معرفی کند. زبان عرفان در روند حرکتی خود با گذر از مفاهیم و ساختارهای زبانی موجود، در فرایندی تأویلی به ارائه مفاهیم و ساختارهایی نو می‌پردازد. اهمیت نقش تأویل گذشته از گونه‌های آشکار و مرسوم آن، در تولید ژرف‌ساخت‌هایی است که عامل اصلی گسترش معنایی و صوری زبان عرفان بوده‌اند. این نگاه، «ظاهر» و «باطن» را نیز با صرف نظر کردن از معانی مرسوم هستی‌شناختی یا معرفت‌شناختی آنها، با تعبیری زبان‌شناختی و براساس خروج از بافت پیشین و ورود به بافتی نو معرفی می‌کند. ژرف‌ساخت‌های تأویلی و نقش آن‌ها در حرکت باطنی معنا، موجب می‌شوند تا زبان عرفان بیش از محور همنشینی بر روی محور جانشینی گسترش یابد؛ عاملی که برجستگی وجه ادبی در متون عرفانی را نیز در پی دارد.

https://jpll.ui.ac.ir/article_16459_e02d579a25476c8bb34c94a84acc7e99.pdf

انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 An Investigation of Stylistic Features of Kashf al-Mahjoub on the Basis of Halliday Functional Grammar بررسی ویژگی‌های سبکی کشف‌المحجوب با رویکرد نظریه‌ی انتقادی در چارچوب دستور نقش‌گرای هلیدی 123 156 16457 FA فاطمه مجیدی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه نیشابور هادی یاوری استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه نیشابور زهره قدوسی فیض آباد کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه نیشابور Journal Article 2016 06 14 In order to grasp the attitude of the writer and discover the semantic system of his mind as well as the dominant ideology of the text, this paper aims to investigate the stylistic features of Kashf al-Mahjoub based on the ideational and interpersonal metafunctions (in the Halliday grammar). The most important results of this study are as following: the center of attention in the discourse of Kashf al-Mahjoub is the God. He is present in a place to be defined as one of the issues of Sufism and, by defining him, the worlds, man and other things are also defined. Regarding the ideational metafunction, the text is mainly abstract. Such a kind of thinking and the relative discourse are congruent with Sufism system of evaluation and beliefs as wells as the doctrine of spiritualism. The text is more persuasive than imperative. Even in the expression of norms, high and absolute commanding is not used. To persuade the reader, the author employs argumentative, descriptive and explaining devices as well as declarative and interrogative moods. He uses subjunctive mood instead of imperative and draws on the Quran and hadith as evidence for fixing the discourse of Sufism. Benedictive mood dominates the text and one of the characteristics of this text is arousing of emotions. To facilitate and expedite the process of persuasion, the writer uses emotive moods. Dubitative has the lowest frequency whereas the certainty mood has notable frequency. Declarative mood has the highest frequency. این نوشتار برآن است تا مختصات سبکی کشف‌المحجوب را بر اساس دو معنای اندیشگانی و بینا‌فردی (در دستور هلیدی) به منظور دستیابی به نوع نگرش (ایستار) نویسنده و کشف نظام معنایی ذهن وی و ایدئولوژی حاکم بر متن مورد بحث و بررسی قرار دهد. مهمترین نتایج به دست آمده از این قرار است: کانون توجه گفتمان کشفالمحجوب ‌خداست. خدا در جایی حضور می‌یابد تا به عنوان یکی از موضوعات تصوف تعریف شود و با تعریف او، جهان، انسان و دیگر اشیاء تعریف می‌شود. متن به لحاظ تجربی و در فرانقش اندیشگانی، بیشتر سمت‌وسوی تجریدی دارد. این نوع اندیشیدن و گفتمان حاصل از آن، در همبستگی متقابل با نوع ارزش‌گذاری و اعتقادات صوفیه و اندیشة اصالت معنویات است. متن بیشتر متقاعدکننده است تا امری. حتی در بیان هنجارها از آمریت بالا و فرمان مطلق استفاده نمیشود. نویسنده برای اقناع مخاطب از شیوه‌های تمهیدات استدلالی، توصیفی، تبیینی، توضیحی؛ سودجستن از وجوه خبری و استفهام تقریری و انکاری استفاده میکند و از وجوه التزامی به جای امری سود میبرد و از حجّیّت قرآن و حدیث، برای تثبیت گفتمان تصوف استفاده میکند. وجوه دعایی در متن غلبه دارد و یکی از ویژگی‌های این متن، برانگیختن احساسات است. نویسنده برای تسهیل و تسریع فرایند اقناع، وجوه عاطفی را به کار می‌گیرد. وجه تردیدی در نازل‌ترین سطح و وجه قطعیت، فراوانی قابل توجهی دارد. وجه خبری نیز در بالاترین سطح از فراوانی‌ها است.

https://jpll.ui.ac.ir/article_16457_0277202bf17cde45e321f21f0457c3ab.pdf