انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219Literary Genres in the Iranian national Epicsانواع ادبی در حماسه های ملّی ایران13016384FAمحمدرضاصرفیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمانمحمودمدبریدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمانمحمدصادقبصیریاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمانحسین میرزانیک نامدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمانJournal Article20160614 Iranian national epics – especially Shahnameh- are up and down of Iran history in Iranian attitudes in the way they do exist; or else, in the way Iranians want or suppose them to be. Such masterpieces could be studied from different perspectives. One of these perspectives is contextual study of these works on the basis of literary genres. Although epic is independent, because of its broad subjects, there could be some other genres in it. Through an exact study of ten national epics of Iran (Shahnameh, Garshaspnameh, Borzoonameh, Faramarznameh, Banoogoshaspnameh, Shahreyarnameh, Bahmannameh, kooshnameh, kok e koohzad and Jahangirnameh), there seems to be up to 46 genres overlapping with each other.
حماسه های ملی ایران و در راس آن ها شاهنامه، سرگذشت پر فراز و نشیب ایران است در اندیشه ایرانی،آن گونه که بوده است یا آن گونه که ایرانی می پنداشته که بوده است یا میخواسته که بوده باشد. چنین آثار سترگی بایسته است که از هر دیدگاه و جنبه ای مورد بررسی قرار بگیرند. یکی از این جنبه ها، بررسی محتوایی این آثار از منظر انواع ادبی(Literary Genres ) یا به قول قدما اغراض شعری است. حماسه اگر چه خود یک نوع مستقل است؛ اما به سبب گستردگی موضوعات آن، در درون خود انواع متفاوتِ دیگری نیز نهفته دارد. با بررسی و مطالعه دقیق ده اثر حماسی ملی ایران ( شاهنامه، گرشاسپ نامه، برزونامه، فرامرزنامه، بانوگشسپ نامه، شهریارنامه، بهمن نامه، کوشنامه،کک کوهزاد و جهانگیرنامه)، در مجموع چهل و شش نوع ادبی در درون آن ها یافت شد که حاصل کار، آمار دقیق هر یک از انواع ادبی در هر یک از این منظومهها و نیز بررسی تداخل هر یک از آن انواع، در یک دیگر است.https://jpll.ui.ac.ir/article_16384_ae0b6fd62a56da58e8bb89b59fc824bc.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219Mowlavi's viewpoint in the measurement criterion of good and evil deedsمعیار سنجش کردار نیک و بد از دیدگاه مولوی314616385FAجلیلمشیدیدانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراکJournal Article20160614Explaining the criterion and the basis of the good and evil deeds is one of the fundamental subjects that – prior to the Muslim philosophers- in Ionia, the Greek philosophers have brought up. They had concluded that Reason is the only criterion for the distinction of such deeds, and had considered it as a back up for the eternal moral principles. But, after the emergence of Islam, the Muslim philosophers used the Reason, first for the recognition of God acts and then, for the measurement and recognition of the human deeds.
In this article, Mowlavi's viewpoint will be explained with the references to the opinions of the theologians. Considering the way that Molawi has defined justice, and his admiration of reason, one could find similarities between Molawi and the rationalists, especially <strong>Matoridiyyeh</strong>. Molawi accepts things' goodness and badness. However, he thinks of God's affairs as being relative, and therefore considers religion as assistance for Reason.
Molawi, sometimes, has related the deeds' vice and virtue to their results and has considered the criterion of goodness and badness as being dependable on the emergence of their influence in the human's conscience. Therefore, in Mowlavi's viewpoint, the criterion of good and bad deeds is both rational and necessary.
تبیین ملاک و معیار کردار پسندیده و ناپسند از مسائلی است که پیش از حکمای اسلامی در فلسفه یونان باستان مطرح بوده است. آنان یگانه محک برای شناخت کردارها را داوری عقل و خرد میدانستند و آن را پشتوانهای برای اصول اخلاقی جاوید قرار داده بودند. در دوره اسلامی ملاک، شناخت افعال خدا و شناخت و سنجش کارهای انسانی بر اساس آن است. <br /> در این مقاله با اشارهای به آرای اهل کلام، دیدگاه مولانا در این باب تبیین میگردد. او با تعریف مشخصی که از عدل دارد و توصیف و تمجیدهایی که از عقل نموده، همچون فرقه های عقلگرا و بیشتر از همه ماتریدیه و امامیه، نیک یا بد شمردن عقلی را گردن نهاده و با پذیرش نسبیت امور، در راستای هدفدار دانستن افعال الهی، شرع را نیز در این باب قرین و مددکار عقل دانسته است. او نیز گاهی به دید عرفانی، پسند و ناپسند کارها را با نتیجه آنها مربوط و ملاک روا یا ناروا بودن چیزی را منوط به هویدا شدن اثر آن در وجود آدمی دانسته است. بنابراین، معیار نیک یا بد شمردن امور از نظر مولوی عقلی و گاهی اقتضایی و اعتباری است و این بدان سبب است که او از فرقه خاصی پیروی نمیکند؛ بلکه آنچه را درست میداند، میگوید.https://jpll.ui.ac.ir/article_16385_2b0b71bb52646dbd01be34fec4ac1741.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219Ferdowsi and Shâhnâmeh in Verses after him (Appendix for Sources about Ferdowsi and Shâhnâmeh)فردوسی و شاهنامه در منظومههای پهلوانی، دینی و تاریخیِ پس از او(ذیلی بر سرچشمههای فردوسی شناسی)437416386FAسجادآیدنلواستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور ارومیّهJournal Article20160614With search in heroic, religious and historic verses after Ferdowsi and Shâhnâmeh comes to hand considerable points about different aspects of Ferdowsi's adventures and his verse. This information is divided to following four sections: <br />1. Ferdowsi and Shâhnâmeh being acclaimed by others. <br />2. Ferdowsi's biography and quality of his verse's versification. <br />3. Criticizing Ferdowsi and Shâhnâmeh, especially because of Shâhnâmeh's Magi (pre Islamic) perspective. <br />4. Claiming of being equal with and even having preference over Ferdowsiمنظومههایی که پس از شاهنامه و غالباً به پیروی از آن، در زمینه های پهلوانی، دینی و تاریخی به نظم درآمدهاند، از مآخذِی هستند که کمتر مورد توجّه فردوسی شناسان است. حال آنکه سَرایندگانِ بیشترِ این آثار افزون بر تأثّرات فراوان زبانی، ادبی و اندیشگی از شاهنامه، به صورتهای گوناگون از فردوسی و شاهنامه نام بردهاند که گردآوری و بررسی مجموع این اشارات نکته های تازه و درخور بحثی درباره سرگذشت حکیم توس و نظم شاهنامه و نیز تلقیّات رایج نسبت به آن در فرهنگ ایران، پیشِ روی می نهد. نتیجه پژوهش در آن دسته از منظومه هایی که متن منقّحِ چاپی یا نسخه برگردان آنها قابل دسترسی است، زیر چند عنوان/ موضوع تقسیم بندی می شود.الف) ستایش و بزرگداشت فردوسی و شاهنامه که در اغلب این آثار دیده می شود و ویژگی عامّ فرهنگ و ادب ایران در همه ادوارِ پس از فردوسی است. ب) سرگذشت فردوسی و نظم شاهنامه که به پیروی از سنّت ادبی و تاریخی، ناظر بر برخی از افسانه های احوال فردوسی و چگونگی سَرایش شاهنامه است؛ ولی در این میان مواردی به سانِ نقش کرّامیان در شاهنامه سَرایی، داستان آمرزش و بهشتی شدن فردوسی به سبب بیتی توحیدی که به استناد دست نویسهای معتبر شاهنامه الحاقی است و انتساب عنوان/ صفت «مرد غازی» به فردوسی، از اشارات سزاوار توجّه است. ج) خرده گیری بر فردوسی و شاهنامه. در اینجا ایرادها و نقدها از چند منظر مختلف بیان شده است؛ از جمله: نشان دادن ضعفهای پهلوان اصلی شاهنامه رستم و برتری جهان پهلوان منظومه خویش بر او، ناخشنودی از سروده نشدنِ داستانی خاص از سوی فردوسی، اعتراض به انتقاد فردوسی بر سخن سست دقیقی، تعریض به مذهب و عقاید فردوسی، تاختن بر محتوای مغانه (ایران پیش از اسلامِ) شاهنامه در برابر منظومه های دینی و معرّفی فردوسی به عنوان ستاینده کافران و گبران) ادّعای برابری با فردوسی و برتری بر او.https://jpll.ui.ac.ir/article_16386_3e9518724fb31df933d42d4550e25d85.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219The Ontology of MIRE NOWROOZIهستی شناسی میرِ نوروزی با تکیه بر بیتی از حافظ759416387FAمحمودرضایی دشت ارژنهاستادیار دانشگاه شهید چمران اهوازJournal Article20160614Mire Nowroozi was one of the national Iranian festivals that were celebrated on the occasion of Nowrooz. Here, the author has attempted to have a deep look into this ancient festival from different angles so as to unveil its underlying structure. Contrary to views of the public and some intellectuals, this was not a festival for fun and amusement however, it was an expectant celebration that our ancestors held magnificently to consummate the expectancy of nature. By the end, the author has thrown a brief look at some celebrations, like Mire Nowroozi, in the mythology of other nations.میرِ نوروزی یکی از جشنهای ملی ایران بوده که در بهار با شکوه تمام برگزار می شده است و در شعر حافظ، نمود یافته است. شارحان حافظ، در شرح این جشن، بسیار سخن گفته اند؛ اما هیچ یک، آنچنان که باید فلسفه وجودی این جشن را درک نکرده و حتی گاه مطالبی ضد و نقیض درباره این جشن آوردهاند. نگارنده در این جستار کوشیده است، این جشن کهن را از زوایای گوناگون بکاود و ژرف ساخت آن را روشن سازد. برخلاف تصوّر عموم و نظر برخی از شارحان حافظ، نه تنها این جشن برای شادی و تفریح صرف نبوده؛ بلکه یک جشن بارورانه بوده که نیاکان ما، برای تضمین باروری طبیعت برگزار میکردهاند و از این رو تمام مناسک این جشن، آیینی و معنادار بوده است. در پایان، نگارنده به صورت اجمالی به بررسی برخی از نمودهای میر نوروزی در گستره اساطیر دیگر ملل پرداخته است.https://jpll.ui.ac.ir/article_16387_f496843d1ab6446b1350e6b6d93ce4ab.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219The application of Gremas's action pattern in criticism and analysis of anecdotal characters of Nader Ebrahimiکاربرد«الگوی کنشگر» گِرِماس درنقد و تحلیل شخصیتهای داستانی نادر ابراهیمی9511616388FAمهیارعلوی مقدماستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت معلم سبزوارسوسنپورشهرامپژوهشگر و کارشناس ارشد زبان وادبیات فارسیJournal Article20160614Each story is composed of a firm relationship between its surface structure and its constituent structure. In fact, the merit of any story is on the basis of its potent aesthetic values, and this in itself can promote its aesthetic values. So, the knowledge of narrative structure and description of anecdotal characters are one of the most important factors in literary researches. One of the new methods in establishing relationship between characters is Gremas's action pattern. <br />Gremas, one of the theorists of structuralism, semanticist and follower of Vladimir Prop, produced a theory of action pattern. This pattern aims to show the role of characters and also, the meaning of the relationship between action and character. Action patterns are: sender, receiver, valuable object, preventing actor, assistant. Actor may be a person, an object or a group. <br />The present article, after introducing Gremas's action pattern, deals with the investigation of three short stories by Nader Ebrahimi: Khanee baraye shab, Doshnam and Seda ke mipichad.هر داستان از پیوند استوار بین دو عنصر رویه یا سطح و ساختار تشکیل شده است. در حقیقت، ارزش هر داستان در زیبایی نهفته در آن است و که ساختار درست یک داستان، میتواند به زیبایی آن بیفزاید. بنابراین، شناخت ساختار روایی و توصیف و تشریح شخصیتهای داستان، یکی از مهمترین نکتهها در پژوهشهای ادبی است و پژوهشگران نیز میکوشند از طریق کاربرد معناشناسی، ارتباط بین شخصیتهای داستانی را تبیین کنند. یکی از شیوههای جدید تبیین ارتباط شخصیتها با یکدیگر، «الگوی کنشگر» گِرِماس است. گِِرِماس،از ساختارگرایان و نظریهپردازان نشانه معناشناسی پیرو ولادیمیر پراپ، با مطالعه ساختارهای معنا و ادامهپژوهشهای پراپ در سطحی گسترده، توانست فرضیه مدل کنشی را ارائه دهد. این الگوی کنشی با هدفِ نمایان ساختن نقش شخصیتها مطرح شد و مفهوم حوزههای پیوند دهنده کنش و شخصیت، به شناختِ شخصیت، کمک شایانی کرد. در این الگو، شمار کنشگرها به شش میرسد: فرستنده یا تحریککننده، گیرنده، شیء ارزشی، کنشگر بازدارنده و کنشگر یاریدهنده. در الگوی کنشی، کنشگر، گرانیگاه روایت به شمار میرود. کنشگر کسی یا چیزی است که کنش را انجام میدهد. واژهکنشگر از شخصیت داستانی فراتر میرود؛ زیرا کنشگر ممکن است فرد، شیء، گروه و یا واژهای مجرّد و انتزاعی باشد. بهرهمندی از شیوههای جدید، مانند الگوی کنشگر، در تحلیل شخصّیتهای داستانی، موجب میشود نگاه به متنهای ادبی هر چه بیشتر علمی، آکادمیک و نظاممند شود. در این مقاله با کاربرد الگوی کنشگر گِرِماس، سه داستان کوتاه نادر ابراهیمی1 (خانهای برای شب، دشنام و صدا که میپیچید) را بررسی کردهایم.https://jpll.ui.ac.ir/article_16388_22f699a608b5e6a03efb4726ddf04fc7.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219The five senses and synesthesia in poetryحواس پنجگانه و حسامیزی در شعر11713416389FAپرستوکریمیاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکردJournal Article20160614Poetry is usually the result of poet’s experiences and observations. Many of these experiences and findings are not reached through a single sense. To express and transfer such cases, a poet needs to impact different senses of the reader at the same time. One way to do this is through synesthesia. This rhetorical ornament can be achieved by using the word related to a sense about another. This ornament can also influence two or more senses, using amphebolical senses of a word. Synesthesia in western literature is sometimes because of the theory of correspondence or a belief in a hidden relation between the five senses. This theory can be compared to Rumi’s point of view about senses. In some other cases, synesthesia is the result of a synesthetical mood in a poet; a status which has been possibly experienced by poets as Rimbaud and Victor Hugo. Synesthesia has had few examples in ancient Persian literature, as well. Its frequency increased during the Hindi style and finally it grew completely common in contemporary poetry. The path of this process is discussed in this essayشعر معمولاً حاصل تجربه ها و یافتههای شاعر است. بسیاری از این تجربهها و یافتهها تنها به یاری یکی از حواس به دست نیامده است. شاعر برای بیان کردن و انتقال دادن اینگونه موارد نیازمند آن است که حواس گوناگون مخاطب را همزمان تحت تأثیر قرار دهد. یکی از راههای این کار حسامیزی است. این آرایه گاه از راه به کار بردن واژگان و تعبیرات مربوط به حسی درباره حس دیگراست؛ همچنین ممکن است با استفاده از معانی ایهامی یک واژه دو یا چند حس را به طور همزمان تحت تأثیر قراردهد. کاربرد حسامیزی در ادبیات غرب گاه بر اثر نظریه ارتباطها یا عقیده به پیوندی نهانی میان پنج حس است. این نظریه میتواند با نظرمولانا درباره حواس قابل مقایسه باشد. گاهی دیگر حسامیزی حاصل حالت سینستزی در شاعر است. حالتی که احتمالاً شاعرانی چون رمبو و ویکتور هوگو تجربه کردهاند. حسامیزی در ادب کهن فارسی نمونه های محدودی داشته است. بسامد آن در سبک هندی افزایش یافته و در شعر معاصر رواج کامل پیدا کرده است. سیر این تحول در مقاله حاضر بررسی شده است.https://jpll.ui.ac.ir/article_16389_d8d4cd471fbcc21beceb909cdea34a06.pdfانجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایرانپژوهشهای ادب عرفانیHTTPS://JP2420090219Dream interpretation writing in the Persian language and literature A survey of the most important Persian dream interpretation booksخوابنامهنویسی در زبان و ادب فارسی (سیری در مهمترین خوابنامههای فارسی )13515816390FAمختارکمیلیاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر رفسنجانJournal Article20160614Dreams are general phenomena that have long been given attention by humans. In this phenomenon, concepts and notions appear symbolically. Thus, understanding them involves their analyzing and decoding, which is referred to as dream interpretation in our culture. The oldest dream book in verse is from Sanaee (stated in Hadighat-al-Haghigah) and the oldest Persian dream book in prose is "Khabghozari" whose author is actually unknown. It has been written or translated in 6th century. Kamel-Attabir from Hobeish Tefisi is the most famous Persian prose dream book. We have no good publication from any corrector of this book, although it has some useful linguistic points. The most complete and useful Persian dream book in prose is "Tabir-e- Soltni" from Ghazi Esmail Abarghouhi which has been compiled in the age and city of Hafez. In this dream book, some interpretations of "Manzoom-e-Khargoushi" (rabbit verse) – whose origin isn't yet known to us- have been narrated. In this text, the main Persian dream books are introduced and studied in terms of linguistics literature and anthropology.خواب یا رؤیا پدیدهای عمومی است که از دیرباز مورد توجه آدمی بوده است. در این پدیده، غالباً مفاهیم و پیامها به زبانی سمبلیک و نمادین ظاهر میشود و به همین سبب، درک آنها، به تحلیل و رمزگردانی نیاز دارد. تحلیل و رمزگردانی رویاها که در فرهنگ ما بدان «تعبیر خواب» اطلاق میشود، در آثاری که بدانها «خوابنامه » یا «تعبیرالرویا» میگویند؛ ثبت شده است. در زبان فارسی، پیشینه این خوابنامهها که از لحاظ شکل و قالب، به خوابنامههای منظوم و منثور تقسیم می شوند و تحت تأثیر خوابنامههای عربی اند، به سده ششم ق. می رسد.کهن ترین خوابنامه منظوم فارسی از سنایی (مندرج در حدیقه الحقیقه) و دیرینهترین خوابنامه منثور فارسی، ظاهراً، کتاب «خوابگزاری» از مؤلّفی یا مترجمی ناشناخته است که در سده ششم ترجمه یا تألیف شده است. کامل التعبیر حبیش تفلیسی، مشهورترین خوابنامه منثور فارسی است که با وجود احتوای آن بر فواید زبانی، تا امروز چاپ مصحّحی از آن صورت نگرفته است. «تعبیر سلطانی» از قاضی اسماعیل ابرقوهی که در عصر و شهر حافظ تألیف شده، کاملترین و پرفایدهترین خوابنامه منثور فارسی است که تاکنون به حلیه طبع آراسته نشده است. در این خوابنامه، پارهای از تعابیر منظوم خرگوشی،که از اصل آن اطّلاعی در دست نیست، نقل شده است. هدف این جستار، بررسی و معرفی این خوابنامهها و پارهای از خوابنامههای دیگر فارسی و بیان فواید زبانی، ادبی و اجتماعی آنهاست.https://jpll.ui.ac.ir/article_16390_73aa63b2936923d28eb040f3de606f2e.pdf