انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 20 1 2026 08 23 Transtextual Reading of Rumi’s Masnavi in the Khanqah (Monastery) of Shams Tabrizi خوانش ترامتنی مثنوی مولانا در خانقاه شمس تبریزی 51 68 30084 10.22108/jpll.2025.146131.1946 FA سمانه خرمدل دانشجوی دکتری گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران حمیدرضا فرضی دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران ابراهیم پوردرگاهی استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Journal Article 2025 08 07 The Masnavi “Molana in the Khanqah (Monastery) of Shams” is a relatively long narrative poem composed by Shahriar on the occasion of Rumi Day. Although this work has not received extensive scholarly attention, it may be examined from multiple perspectives. One of these approaches is transtextual analysis, which constitutes the focus of the present study. The poem has been critiqued from this viewpoint, and a new reading has been offered. The research method is descriptive–analytical, and the study is based on library research. The aim is to analyze the transtextual relationships of this poem with other texts, particularly Rumi’s Masnavi. The authors assume that Shahriar has consciously created intertextual links with various texts in both the structure and content of this poem. Based on this assumption and Gérard Genette’s five categories of transtextuality, Shahriar’s intertextual engagement with different texts—especially Rumi’s Masnavi—is demonstrated. The findings show that the structure and content of Rumi’s Masnavi, as well as the poetry and ideas of classical poets such as Rudaki, Ferdowsi, Khayyam, Anvari, Saadi, and Hafez, have influenced the formation of this poem. These relationships have been examined according to Genette’s five subcategories: intertextuality, paratextuality, metatextuality, hypertextuality, and architextuality. مثنوی «مولانا در خانقاه شمس» منظومۀ نسبتاً بلندی است که شهریار آن را به مناسبت روز مولوی سروده است. با اینکه این اثر تاکنون کمتر از سوی محققان نقد و بررسی شده است، می‌توان آن را از جنبه‌های مختلف تحلیل کرد. یکی از این رویکردها، تحلیل ترامتنی است که در این پژوهش به آن توجه شده و منظومة مذکور از این دیدگاه تحلیل و نقد و خوانش جدیدی از آن ارائه شده است. روش پژوهش، توصیفی‌ـ‌تحلیلی و ازلحاظ فضای انجام کار، کتابخانه‌ای است. هدف از انجام آن، تحلیل روابط ترامتنی این اثر با متون مختلف ، به‌ویژه مثنوی مولوی، است. فرض نویسندگان بر این بوده است که شهریار در ساختار و محتوای این شعر، آگاهانه با متون مختلف پیوند بینامتنی ایجاد کرده و از آنها بهره‌مند شده است. مبتنی‌بر این ایده و براساس محورهای پنج‌گانۀ ترامتنیت ژنت، تأثیرپذیری شهریار از متون مختلف، به‌ویژه مثنوی مولوی، اثبات شده و این نتایج به دست آمده است؛ ساختار و محتوای مثنوی مولوی و شعر و اندیشۀ شاعرانی همچون رودکی، فردوسی، خیام، انوری، سعدی، حافظ و... در شکل‌گیری این شعر مؤثر بوده‌اند که بنابر تقسیم‌بندی ترامتنیت ژنت در پنج زیرمجموعۀ بینامتنیت، پیرامتنیت، فرامتنیت، سرمتنیت و بیش‌متنیت بررسی و تحلیل شده‌اند.

https://jpll.ui.ac.ir/article_30084_a5f0e0144c204f54aa83c1f7d35bd42c.pdf