انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 19 1 2025 08 23 Criticism of Artificial Intelligence and Human Translation of Mystical Texts based on the Mandi Method: A Case Study of Al-La'ma' fi al-Tasuf نقد ترجمه متون عرفانی مبتنی‌بر هوش مصنوعی و ترجمه انسانی براساس روش ماندی (مطالعة موردی کتاب اللمع فی التصوف) 41 60 29739 10.22108/jpll.2025.143707.1877 FA وحیدرضا میرزائیان گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Journal Article 2024 12 17 With the emergence of artificial intelligence and its entry into the field of translation, the question that arises is: How successful is artificial intelligence in translation and can it surpass human translators? In this study, using the Munday comparative method, two Persian translations of <em>al-Lamma fi al-Tasauf</em> have been examined and their errors have been identified. These errors mainly include: incorrect reading of the text, incorrect use of dictionaries in finding correct equivalents, lack of attention to context in finding equivalents, lack of familiarity with specialized Islamic mystical terms, and misunderstanding of the text. The same sentences that were incorrectly translated by the human translator were given to the artificial intelligence. The results showed that the artificial intelligence was able to provide an acceptable translation. Contrary to the popular belief that artificial intelligence lacks the necessary power to provide translations, this technology currently has sufficient power for translation, especially in languages that have received less attention from a computational perspective, such as Persian and Arabic. Based on the findings of this study, it is recommended that translators, especially novice ones, pay attention to this technology when translating and use it as an effective tool during translation. با ظهور و گسترش هوش مصنوعی در حوزة ترجمه، این پرسش مطرح می‌شود که هوش مصنوعی تا چه اندازه در ترجمه موفق است و آیا می‌تواند جایگزین مترجم انسانی شود. در این پژوهش با استفاده از روش تطبیقی ماندی، دو ترجمة فارسی کتاب <em>اللمع فی التصوف</em> بررسی شده و خطاهای آن‌ها شناسایی شده است. این خطاها عبارت‌اند از: قرائت نادرست متن، استفاده نادرست از واژه‌نامه‌ها در معادل‌یابی درست، بی‌توجهی به بافت متن در معادل‌یابی، ناآشنایی با مصطلحات تخصصی عرفانی اسلامی و نیز فهم نادرست متن. سپس، همان جملاتی که مترجم انسانی به اشتباه ترجمه کرده است، برای ارزیابی به هوش مصنوعی داده شده است. بررسی نتایج نشان می‌دهد که هوش مصنوعی توانسته است ترجمه‌ای پذیرفته‌شده ارائه دهد. این پژوهش برخلاف تصور عامه که هوش مصنوعی را فاقد توانایی لازم در ترجمه می‌دانند، نشان می‌دهد که درحال‌حاضر این فناوری، به‌ویژه برای زبان‌هایی مانند فارسی و عربی که ازنظر رایانشی کمتر بدان‌ها توجه شده است، از قدرت کافی برای ترجمه برخوردار است. براساس یافته‌های این پژوهش، به مترجمان، به‌ویژه تازه‌کارها، پیشنهاد می‌شود که هوش مصنوعی را به‌عنوان ابزاری مؤثر در فرایند ترجمه نادیده نگیرند و از آن بهره برند. https://jpll.ui.ac.ir/article_29739_48d8df5720548c4ab728f529f854a26e.pdf