انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 12 1 2018 05 22 Gipsy’s Position in Persian Literature based on Shams’ Divan جایگاه لولی در ادب فارسی باتکیه‌‌بر کلیات شمس 1 24 22893 10.22108/jpll.2018.104940.1098 FA مهدیه جلالی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی. دهاقان. ایران حسین اقاحسینی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان 0000-0002-3943-0038 مریم محمودی دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی. دهاقان. ایران Journal Article 2017 06 22 Different meanings are given in dictionaries for ‘gipsy’. Gipsy’s presence in oral literature, mythology books, ancient history, and contemporary works is different. In Persian literature, this word, with its affiliations, has a prominent function in Shams’ Divan (collection). Before Mowlana, it was used only as a word without a symbol, metaphor, and code. But, Mowlana places this word in alignment with Rindi (= libertine) of Hafez or sometimes higher than that. In Shams’ Divan, Serena (Gipsyian instrument) creates meaning in conjunction with dance, music, homelessness, misconduct, and other Gipsyian affairs such as ney (=reed/ flute) in Masnavi. The manifestation of this element in Shams’ Divan can be viewed from several perspectives: sometimes its presence is only at the level of the sign and is more of a similitude; sometimes it transcends the sign and word, and appears as a symbol of a mystical concept. The results of this study shows that gypsy and its affiliations, considering its role in Mowlana’s odes, has become a mystical symbol, contrary to its position in pre-Rumi texts. The symbol which changes the stagnation and anonymity of this term into dynamism and reputation, and contains many mystical concepts. برای لولی (کولی یا لوری) در لغت‌نامه‌ها معانی مختلفی بیان شده است. حضور لولیان در ادبیات شفاهی و کتاب‌های اسطوره و تاریخ کهن و آثار معاصر، متفاوت است. در ادب فارسی این کلمه همراه با ملازماتش در کلیاتشمس کاربرد برجسته‌ای دارد. پیش از مولانا، این واژه تنها در حد یک کلمه، بدون نماد و استعاره و رمز کاربرد داشت؛ اما مولانا لولی را هم‌رتبة رند حافظ و گاه بالاتر از آن قرار داد. در کلیات شمس، سرنا (ساز لولیان) همراه با رقص، موسیقی، بی‌خانمانی، کارهای خلاف عادت و دیگر ملازمات لولی (مانند نی در مثنوی) بسیار معنا می‌آفریند. بازتاب این واژه در کلیاتشمس از چند منظر درخور بررسی است؛ گاهی حضور لولی تنها در سطح نشانه است؛ در این هنگام بیشتر، جزئی از تشبیه به شمار می‌رود؛ گاهی نیز از نشانه و کلمه فراتر می‌رود و به‌صورت یک نماد پرمفهوم عرفانی جلوه‌گر می‌شود. نتیجة این پژوهش نشان می‌دهد لولی و ملازمات آن ـ آن‌چنان‌ که از نقش آن در غزل مولانا برمی‌آید ـ برخلاف جایگاهش در متون پیش از مولانا، به یک نماد عرفانی تبدیل شده است؛ نمادی که ایستایی و گمنامی و بی‌نشانیِ این واژه را به پویایی و شهرت تبدیل می‌کند و بسیاری از مفاهیم عرفانی را در آن جای می‌دهد.

https://jpll.ui.ac.ir/article_22893_0c5042cb3f85ced80f331b271e5346a0.pdf