انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 9 2 2016 02 20 The Cognitive Analysis of the Image of Gazelle in Shams Divan تحلیل شناختی تصویر «آهو» در دیوان شمس 25 50 16473 FA محبوبه مباشری دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهراء، تهران، ایران طاهره کریمی دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهراء، تهران، ایران Journal Article 2016 06 14 The image of gazelle as a semantic field is vastly used in the sonnets of Molavi. This iamge is not the very image of gazelle in literary tradition which is accompanied by several words such as "nafeh", "moshk" and "tatar" but there are deep semantic layers and new mystical domains behind such a metaphor. Using the cognitive theory of metaphor and based on the views of Lakoff and Johnson, as two theorists of cognitive semantics, the metaphorical functions of gazelle and image clusters related to it, i.e. desert, lion, hunting, Ibrahim Adham and the like in the sonnets of Molavi are explicated in this article. The image of gazelle gained an unprecedented status and value in the poems of Molavi. In his sonnets, the gazelle achieves a semantic transcendence and takes the same role as Hodhod in Manteq al-Teyr, and even more than that. Investigating the metaphor of gazelle in Shams divan, it is found out that gazelle is a metaphor of God first and foremost and, then, of Molavi himself, Shams, Salahedin, the Sage, the wayfarer, the beloved, the lover, the Substitutes, the soul and spirit and meanings. قلمرو معنایی تصویر «آهو» در غزل­های مولوی قلمرو گسترده­ای است. این تصویر، تصویر همان آهوی سنت ادبی نیست که به واژه­هایی چون نافه و مُشک و تتار ختم شود بلکه در پسِ این استعاره، لایه­های معنایی عمیق و ساحت­های جدید عرفانی نهفته است. در این مقاله با استفاده از نظریه­ شناختی استعاره­ معاصر و بر اساس دیدگاه های لیکاف و جانسون، دو نظریه پرداز معنی شناسی ساخت گرا، کارکردهای استعاری آهو و خوشه­های تصویری مرتبط با آن یعنی صحرا، شیر، شکار، ابراهیم ادهم و جز آن در غزل­های مولوی تبیین می­شود. تصویر آهو در اشعار مولوی شأن و منزلتی یافته که پیش از آن نداشته است؛ آهو در غزل­های مولوی عروج معنایی می­یابد و همان نقشی را به عهده می­گیرد که هدهد در منطق­الطیر دارد، بل بیشتر و فراتر از آن. از رهگذر بررسی استعاره­ آهو در دیوان شمس در می­یابیم آهو کلان­استعاره­ای از خداوند و پس از آن، استعاره­هایی از خود مولوی، شمس، صلاح­الدین، پیر، سالک، معشوق، عاشق، ابدال، روح و جان و معانی است. https://jpll.ui.ac.ir/article_16473_f93afa7a68c64b9cb3658cc36292c107.pdf