انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 8 2 2015 02 20 The Art of Hafiz’s Libertine Language (Ambiguity in the meaning of “that sin” in a verse of Hafiz) « هنر بیان رندانه حافظ» (ابهام آفرینی در مقصود از «آن گناه» در بیتی از حافظ) 49 70 16460 FA محمدرضا حسنی جلیلیان استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان Journal Article 2016 06 14 One of the devices of Hafiz’s libertine language is using of indisputable and common beliefs of the readers as a cover for secondary meanings. In this paper, to prove such a hypothesis, different aspects of the meaning of the following verse are explored: <strong>اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک<br /> <br /> </strong> <strong> </strong> <strong>از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک<br />                             </strong>(حافظ، 1372: 231) The collocation of the words “wine” and “sin” in this verse drives the mind of the reader to the sin of wine drinking. Accordingly, all commentators have interpreted the phrase “that sin” as the sin of drinking wine but if we assume that such phrase refers to “pouring wine” not “drinking wine”, this verse offers a new meaning. Thus, it can be argued that the poet has considered wine as a valuable element that wasting even a drop of it is a big sin but since, in the tradition of pouring wine, the dead are benefited, the sin of pouring not drinking of wine is justifiable. Decoding the words “wine”, “sip” and “soil” on the basis of their symbolic usages in early mystical texts provides the ground for another interpretation. Accordingly, such phrase refers to the sin of Adam and this verse is the symbolic expression of pouring spirit to the man or giving him the love by the Eternal Cup-Bearer and the incident of angels’ protest to the creation of Adam. It is assumed that Hafiz simultaneously and in a libertine manner implies all the three meanings. یکی از شگردهای بیان رندانۀ حافظ، استفاده از باورهای رایج و مسلم خواننده به عنوان روپوش معانی ثانوی است. در  این نوشته، برای اثبات این فرض، وجوه معانی بیت زیر بررسی شده است: <strong>اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک<br /> <br /> </strong> <strong> </strong> <strong>از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک<br />                             </strong>(حافظ، 1372: 231) هم­نشینی واژه­های «شراب» و «گناه» در این بیت، به سرعت ذهن خواننده را به گناه شرابخواری سوق می­دهد. به همین سبب همۀ شارحان مقصود از «آن گناه» را گناه شرابخواری دانسته­اند اما اگر فرض کنیم منظور از «آن گناه»، نه «شراب خواری» بلکه «شراب ریزی» است، معنی تازه­ای از بیت دریافت خواهد شد. بر این اساس شاعر شراب را عنصر ارزشمندی دانسته که هدر دادن یک قطره از آن هم گناهی بزرگ محسوب می­شود، لیکن چون در سنت جرعه­ریزی، به مردگان که خاک شده­اند، نفعی می­رسد، از گناه شراب ریزی - نه شراب خواری- باکی نیست. رمزگشایی از واژگان «شراب»، «جرعه» و «خاک» بر اساس سابقۀ رمزی آن­­ها در متون عرفانی متقدم، امکان تلقی معنی دیگری را فراهم می­سازد. بر این مبنا منظور از «آن گناه»، گناه آدم (ع) و بیت بیان نمادین واقعۀ افاضۀ روح به انسان و یا اعطای عشق به او از جانب ساقی ازل و ماجرای اعتراض فرشتگان به آفرینش آدم (ع)خواهد بود. فرض آن است که حافظ، رندانه هر سه معنی را همزمان در نظر داشته است. https://jpll.ui.ac.ir/article_16460_4be3fafe7cfac961e1e6c23b5e4ecd11.pdf