انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران پژوهش‌های ادب عرفانی HTTPS://JP 5 4 2012 02 20 Themes of Movement in Shahnameh مضامین حرکت در شاهنامه 65 92 16401 FA اسماعیل شفق دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا همدان سمیرا جهان رمضان کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا همدان Journal Article 2016 06 14 The movement is the most basic component of epic poems. Ferdowsi has exhibited his skill to describe the states and feelings of characters of Shahnameh by using words, rhythm, the elements of movement and related images in different epic and lyric positions and scenes. In Shahnameh, time and place are often mental and internal, instead of being real. The movement is also dependent on the conditions. The words and verbs used for expressing movement, especially in the battle scenes, are often mobile and dynamic. In the structure of this type of words, letters are used which suggest intensity and rigidity of movement in the reader, as opposed the words used in lyric scenes which suggest soft and fine mental states. Imagery and fictional elements such as plot, depiction etc also participate in creating dynamism and inertia of characters’ actions in various situations. However, the dynamism of language in Shahnameh is mainly due to epic tone which does not change even in emotional situations. Sometimes, the internal meaning of the words explains the external movements; for example, “dragon” whose kinetic and twisted states express the twisted movement of spear and sword. حرکت از اساسی‌ترین مؤلّفه‌های شعر حماسی است. فردوسی در شاهنامه با استفاده بجا از کلمات، وزن، عناصر حرکتی و تصاویر گوناگون مرتبط با حرکت مهارت خود را در توصیف حالات و عواطف شخصیت‌های شاهنامه در موقعیت‌ها و صحنه‌های مختلف رزمی- حماسی و بزمی- غنایی به نمایش گذاشته است. زمان و مکان در شاهنامه اغلب ذهنی و درونی است تا واقعی و کمّی و طبعاً حرکت نیز تابع این شرایط است. واژگان و افعالی که در بیان حرکات؛ بخصوص در صحنه های نبرد به کار رفته است، اغلب پویا و متحرّک هستند. در ساختمان این نوع کلمات از واج هایی که شدّت و صلابت را القا می‌کند، استفاده شده است تا جنبش و حرکت را بیشتر به مخاطب منتقل کند. برعکس، واژه‌هایی که در صحنه های بزمی و عاطفی به کار رفته انتقال دهنده حالات نرم و لطیف روحی است. صور خیال و عناصر داستانی همچون طرح، نقشه، توصیف و... نیز در ایجاد پویایی یا ایستایی حرکات و اعمال شخصیّت‌ها در موقعیّت‌های مختلف دخیل اند. هرچند قسمت عمده‌ای از تحرّک کلام در شاهنامه مدیون لحن حماسی آن است که حتی در موقعیّت‌های عاطفی نیز تغییری نمی‌پذیرد.گاهی معانی درونی کلمات نیز حرکات بیرونی را تفسیر و توجیه می‌کنند، مانند کلمه « اژدها» که حالت جنبش و پیچ و تاب آن بیانگر حرکت پر پیچ و خم نیزه و شمشیر است. https://jpll.ui.ac.ir/article_16401_8f6bda7a112143c7ade785a4952e8be4.pdf